Blijf op de hoogte van het nieuws via WhatsApp!
whatsapp
Urk

Nazaten uit Israël bezoeken Urker onderduikadres oudtante (filmpje)

Geplaatst op woensdag 26 augustus 2015 20:00
Laatste wijziging: 27 augustus 2015 08:37
  • Van links naar rechts: Pieter Hoekstra, Robert Hofman, Mirjam Tafelkruijer, Piete Wakker-Ras, Joost Tafelkruijer, Wybe Miedema en de dochter van Mirjam Tafelkruijer. © Nicolette de Boer

  • © Nicolette de Boer

  • © Nicolette de Boer

  • © Nicolette de Boer

  • © Nicolette de Boer

  • ignore touch

    Op woensdag 25 augustus 2015 maakten Mirjam en Joost Tafelkruijer kennis met Piete Wakker-Ras. © Urk in Oorlogstijd

pinterestmail

Urk - De Joodse Mirjam en Joost Tafelkruijer bezochten dinsdag het huis aan de Sluisweg op Urk, waar hun oudtante Rachel Tafelkruijer in de Tweede Wereldoorlog twee jaar zat ondergedoken. Zij overleefde de oorlog.

Tekst: Nicolette de Boer

'Dat raam is het, met het witte gordijn'. Er wordt gewezen en gekeken naar het slaapkamerraam. Er staat een groepje mensen naast een woonhuis aan de Sluisweg op Urk. Op het eerste gezicht geen bijzonder huis, maar voor de mensen die omhoog kijken wel. Voor Mirjam en Joost Tafelkruijer uit Israël is het de plek waar hun oudtante Rachel Tafelkruijer twee jaar heeft ondergedoken. Dankzij het gezin van wijlen Albert en Klaasje Ras overleefde Rachel de oorlog. Vandaag ontmoeten de nazaten elkaar.

Een brief op de deurmat

Het is september 2014 als er bij Stichting Urk in Oorlogstijd een brief op de deurmat valt. Deze is ondertekend door Mirjam Tafelkruijer uit Israël. In het blad (‘de Aleh’) van de Nederlandse Immigranten Organisatie in Israël leest ze een verslag van Dini Goldschmidt die in 2013 een dagje Urk bezocht. Daarbij wordt de naam ‘Mevr. R. Cohen-Tafelkruijer uit Hengelo’ genoemd. Dat kan niet missen, dat moet haar oudtante wel zijn.

Via Goldschmidt wordt Mirjam Tafelkruijer in contact gebracht met Robert Hofman en Pieter Hoekstra van Stichting Urk in Oorlogstijd. Ze wil graag weten wat haar oudtante beleefde tijdens de oorlog. Robert Hofman duikt de geschiedenis in en tekent het levensverhaal op. Wanneer Mirjam haar broer Joost in Nederland bezoekt, besluiten zij een dagje Urk in te plannen.

Het slaapkamerraam

En zo geschiedt de trip: op dinsdag 25 augustus betreedt het Israëlisch gezelschap de Urker grond. Behalve haar broer heeft Mirjam haar dochter, schoonzoon en drie kleinkinderen bij zich. Ook de historicus Wybo Miedema uit Hengelo sluit aan, hij is razend benieuwd naar het achtergrondverhaal van Rachel die vanuit Hengelo naar Urk vertrok.

Een bos bloemen

Na een kleine historische ronde door het oude dorp van Urk vertrekt het gezelschap richting de Sluisweg. Tegelijkertijd stopt er een auto voor hetzelfde huis. Daarin zit Piete Wakker-Ras, de jongste (en laatst levende) dochter van het onderduikersechtpaar. Ze krijgt een bos bloemen in haar handen gedrukt. 'Ach joh, dat hoeft allemaal niet', lacht ze.

Mond houden

Dochter Piete was nog maar tien jaar toen Rachel Tafelkruijer in 1941 in huize Ras werd opgenomen. 'In de oorlog heb ik geleerd mijn mond te houden als kind, ik leerde liegen voor onze aller veiligheid', zegt ze daarover als Robert Hofman zijn onderzoek doet. Rachel kreeg een vals persoonsbewijs en was voortaan ‘tante Annie’. De daaropvolgende twee jaar bevond ze zich vooral op haar kamer. Deze was lekker warm, want deze bevond zich boven de schoorsteen.

Voorgoed gescheiden

Rachel was alleen. Ze trouwde op 4 augustus 1920 met Siegfried Cohen en zij woonden samen in Hengelo. Als gevolg van een represaille van de Duitse bezetter werd Siegfried in 1941 opgepakt. De twee werden voorgoed gescheiden. Siegfried werd weggevoerd naar Mauthausen en overleed al snel. Rachel schrok enorm en maakte zich uit de voeten.

Dankzij een bevriende dokter dook Rachel onder in het ziekenhuis van Hengelo. Dat werd echter al snel te gevaarlijk. De dokter nam contact op met de heer Nijenhuis die vanuit Hengelo verhuisd was naar Urk. Uiteindelijk kwam Rachel bij het echtpaar Ras terecht.

De band met Urk bleef

Na de oorlog liet Rachel een advertentie plaatsen in het Urkerland: "Na ruim twee jaar in het verborgen te hebben geleefd, is het mij een behoefte des harten in het openbaar dank te brengen aan hen die mij het leven dragelijk hebben gemaakt". De band met Urk bleef. Met enige regelmaat kwam ze nog terug. Ook liet ze in Palestina een boom planten ter ere van de familie. Daarnaast schonk ze een ring, die nog steeds in de familie wordt doorgegeven.

Op 2 september 1946 hertrouwde Rachel met Levi Coltof. Albert Ras overleed op 78-jarige leeftijd op 10 juli 1979. Rachel Tafelkruijer overleed op 94-jarige leeftijd op 26 november 1981. Klaasje Ras overleed op 86-jarige leeftijd op 17 april 1991.

Meerdere onderduikers

Het gezin dat tegenwoordig in het huis aan de Sluisweg woont, heeft een volle woonkamer. Ze weten wel dat er boven een onderduiker heeft gezeten, maar niet dat er meerdere onderduikers de revue hebben gepasseerd. Robert Hofman geniet zichtbaar. 'Mooi is dit', zegt hij. 'Mooi om het verhaal compleet te vertellen dat ook de huidige generaties weten wat zich hier heeft afgespeeld'.

Het bijzondere bezoek van vandaag ziet hij als de tweede generatie die nu nog de laatste strohalm probeert vast te pakken. Robert: 'Zo komen familieleden nog iets te weten over hun vader, moeder, ooms of tantes'.

Urker klederdracht

Piete Wakker-Ras schaterlacht om Joost Tafelkruijer die naast haar zit. 'Ik heb nog een foto van jou in Urker klederdracht, van dat je nog een klein jongetje was!' Er wordt nog meer gelachen en Joost weet inmiddels eindelijk wat 'er toch met die foto is gebeurd'. Mevrouw Wakker-Ras haalt een groene map tevoorschijn, vol met persoonsbewijzen, krantenartikelen en brieven.

‘Genoeg over de oorlog’

Robert Hofman bladert erdoorheen. 'Ah, gevonden. Deze zocht ik'. In zijn handen heeft hij een aantal dubbelgevouwde A4’tjes. 'Het is de brief die Klaasje Ras in 1984 schreef. Daarin vertelt ze de belevenissen van de familie Ras in de oorlog. Het was meteen haar eigen afsluiting. “Dit was het, genoeg over de oorlog"'.

Postume onderscheiding

Voor Klaasje Ras eindigde hier de oorlog. Inmiddels heeft Robert Hofman (op verzoek van de familie Tafelkruijer) bij de organisatie van Yad Vashem een aanvraag ingediend om het echtpaar Ras postuum te onderscheiden voor de hulp aan Joodse onderduikers gedurende de Tweede Wereldoorlog. Mirjam en Joost Tafelkruijers achten dit van groot belang. Zij zijn de laatste twee die de familienaam Tafelkruijer nog dragen.

 

whatsappTip de redactie via WhatsApp! Voeg 'Flevopost' toe als contact in uw telefoon, 06-5751 5176, en stuur ons uw tips, foto’s en video’s.
LAAT EEN BERICHT ACHTER

U moet zijn ingelogd om een bericht te kunnen plaatsen. Log in of registreer je om een reactie te kunnen plaatsen.