Blijf op de hoogte van het nieuws via WhatsApp!
whatsapp
dossiers
Al het nieuws over de ontwikkeling van het Stadshart in Lelystad.
Hospice Dronten is een plek waar terminaal zieken in een zo huiselijk mo...
Windpark Noordoostpolder, gesitueerd aan de Noorder-, Wester- en Zuiderm...
Schiphol wil in de toekomst ongeveer 10.000 vluchten naar Lelystad Airpo...
Human Interest

In de bak, deel 8: Met een rugzak vol positieve bagage naar huis

Door Corinne Groenenberg op zaterdag 2 februari 2019 11:30
  • Rein en Jacqueline. © Corinne Groenenberg

pinterestmail

Lelystad - Wat gebeurt er achter de goed beveiligde deuren en hoge muren van PI Lelystad? FlevoPost bied je een kijkje achter de schermen van de gevangenis, waar ruim 600 gedetineerden hun tijd uitzitten en zich voorbereiden op hun terugkeer in de maatschappij.

Binnen beginnen, buiten blijven. Dit is waar het werk van twintig casemanagers in Penitentiaire Inrichting (PI) Lelystad om draait. ‘Ons doel is dat mensen de gevangenis met een rugzak vol positieve bagage verlaten, al lukt dat ècht niet altijd’, zegt Jacqueline.

‘Hier zitten mensen van één dag tot levenslang. We motiveren hen om te werken aan hun terugkeer naar de maatschappij. Het begint bij het helpen van een net binnengekomen gedetineerde die zich zorgen maakt om de hond die nog in zijn woning zit, tot het stopzetten van een uitkering en andere problemen die voortvloeien uit zijn detentie. Ook zetten we schuldhulpverlening in gang en krijgt iemand de mogelijkheid om een opleiding te volgen’, vertelt de casemanager.

Leven op orde brengen

In PI Lelystad werkt men ‘herstelgericht’, waarbij aandacht besteed wordt aan herstel aan jezelf, herstel aan je netwerk, herstel aan de maatschappij met als doel de gedetineerde bewust te laten worden van de gevolgen van zijn handelen voor hemzelf en eventuele slachtoffers en hun omgeving.

Gedetineerden stellen een plan op, waarin ze voor zichzelf uitstippelen hoe ze de tijd in de gevangenis gebruiken om hun leven weer op orde te brengen. De casemanagers coördineren het detentietraject en zijn de spreekwoordelijke spin in het web voor zowel de gedetineerde als de externe instanties, zoals onder andere de reclassering, begeleid wonen trajecten en klinische opnames.

Het is donderdagochtend. Jacqueline en haar collega Rein, casemanager en coördinator Re-integratiecentrum en vakopleidingen, lopen over het hermetisch afgesloten binnenterrein naar het re-integratiecentrum van PI Lelystad. In deze ruimte kunnen gedetineerden samen met de medewerkers van het re-integratieteam verschillende zaken regelen. 

‘Het team bestaat uit MBO en HBO stagiaires social work’, vertelt Rein. Zij ondersteunen de gedetineerden met hun hulpvragen zoals bijvoorbeeld bellen met instanties (zoals CJIB), verzoeken om betalingsregelingen, doorbetaling huur, ze versturen sollicitatiebrieven of schrijven zich in bij de woningbouwvereniging. Stagiaire Farid lacht. ‘Het is een ontzettend leerzame stage. Alle gedetineerden hebben iets op hun kerfstok, maar ik hoef niet te weten wat. Ik benader hen zonder ze te veroordelen. Iedereen verdient een tweede kans en we ondersteunen ze hier graag bij.’

[De tekst gaat verder na de foto]

  • gallerij afbeelding

    © Corinne Groenenberg

 

Huis van bewaring

Jacqueline en Rein lopen naar de werkplek van Jacqueline: het huis van bewaring. ‘Op deze afdeling verblijven mannen in afwachting van hun straf. Dit merk je. Ze zijn wat onrustiger en zitten langer in hun cel dan de gedetineerden op de andere afdelingen’, legt ze uit. 

Een groepje twintigers speelt een spelletje, twee mannen telefoneren in oranje telefooncellen en een aantal van hen loopt wat rond. De deuren van de cellen staan open en dankzij de hoge koepel ziet de afdeling er ruim en overzichtelijk uit. Op de vloer staan lijnen en er zijn twee voetbaldoeltjes te vinden, zodat de ruimte omgetoverd kan worden sportzaal.

Tussen de cellen, met grote zwarte cijfers op de deuren, in is het kantoor van Jacqueline te vinden. ‘Mijn collega’s en ik zitten dichtbij de gedetineerden. Dat is voor iedereen fijn’, zegt ze. In de cel naast het kantoor bonkt iemand hard op de deur. Er volgt een schreeuw. ‘Dit zal je op de afdeling voor afgestraften niet zo snel meemaken. Daar hebben ze zich meer berust in hun situatie en richten ze zich op de datum waarop ze vrijkomen. Hier zitten de mannen, afhankelijk hoelang de rechtszaak duurt, in onzekerheid.’

Schulden en verslaving

‘Veel gedetineerden hebben te maken met schulden of zijn verslaafd aan alcohol en drugs. In de PI Lelystad kicken ze verplicht af, eventueel met hulp van methadon. Verslaafden die extra hulp nodig hebben kunnen een plek in een kliniek krijgen’, vertelt Rein.
Jacqueline: ‘Af en toe zijn er lichtpuntjes. Zoals een man die verslaafd was en zijn netwerk èn huis kwijtraakte. Hij viel in de PI Lelystad al snel op omdat hij heel goed kon tekenen en schilderen. Hij kickte af in een kliniek en kon nadat hij vrijkwam -mede door de goede samenwerking tussen mij en de gemeente- terecht in een begeleid wonen project in zijn eigen woonplaats. Uiteindelijk kreeg hij een eigen huis, werd hij vader en huurde diezelfde gemeente hem zelfs in om een schilderij te maken.’

‘We lopen ook tegen problemen aan. Gedetineerden met een verstandelijke beperking in combinatie met een psychische aandoening hebben het zwaar als ze vrijkomen. Dit komt doordat ze meestal weinig zelfinzicht hebben en erg beïnvloedbaar zijn. De kans op recidive is groot en dat is triest.’

[De tekst gaat verder na de foto]

  • gallerij afbeelding

    © Corinne Groenenberg

 

Zelfredzaamheid

‘Om ons heen zien we uitzichtloze situaties, maar aan de andere kant zijn er ook gedetineerden die stappen vooruit maken. Dit geeft energie. Veel van hen -zelfs de grootste mopperkonten- zijn blij met de hulp die ze van hun casemanager krijgen. We ondersteunen en motiveren hen, maar uiteindelijk moeten ze het zelf doen. Zelfredzaamheid is belangrijk. Buiten worden ze ook niet door anderen bij de hand genomen.’

  • In samenwerking met het re-integratiecentrum kunnen casemanagers zich meer richten op verdieping. De casemanagers werken nauw samen met geestelijk verzorgers en verschillende instanties om ook de opvang na detentie vorm en inhoud te geven.
  • Ook worden er verschillende trainingen aangeboren, van ‘Kies voor verandering’ tot agressieregulatietrainingen, budgettering en ‘Slachtoffer in beeld’.
  • Gedetineerden kunnen binnen de muren van de gevangenis een vak leren. Ook is er een beperkt beveiligde afdeling. Hier verblijven de gedetineerden die minstens twee derde van hun straf hebben uitgezeten en in aanmerking komen voor meer vrijheden. Het kan zijn dat ze een dagen of dagdelen buiten de deuren van de gevangenis werken. ‘Dit gebeurt nu af en toe, maar we willen het verder uitbouwen.’

whatsappTip de redactie via WhatsApp! Voeg 'Flevopost' toe als contact in uw telefoon, 06-5751 5176, en stuur ons uw tips, foto’s en video’s.
DOSSIERS dossiers