Blijf op de hoogte van het nieuws via WhatsApp!
whatsapp
Human Interest

Cornelis Lely werd een vrome rode liberaal genoemd

Door Corinne Groenenberg op zondag 27 mei 2018 16:00
  • Cornelis Lely in zijn werkkamer. © NV Vereenigde Fotobureaux

pinterestmail

Lelystad - 'Cornelis Lely was een serieuze man die voor de publieke zaak werkte. Hij werd ook wel een vrome liberaal genoemd', zegt Jan Lely, achterkleinzoon van de wereldberoemde ingenieur. Benieuwd naar hoe Lely's werkkamer eruit zag? Neem dan vanaf 14 juni een kijkje in museum Batavialand.

De aanleiding van de expositie ‘De werkkamer van ing Cornelis Lely’ is de viering van 100 jaar Zuiderzeewet. De Zuiderzeewerken hebben ervoor gezorgd dat het Nederland van nu er ingrijpend anders uitziet dan het Nederland van 100 jaar geleden. 

Houten bureau

De werkkamer van Cornelis Lely bestond uit een robuust houten bureau, met schilderijen, veel foto’s en een Chinese schemerlamp. Cornelis Lely zat er vele uren… en stierf uiteindelijk ‘in het harnas’. Hij overleed op 74-jarige leeftijd en werd liggend op de grond naast zijn bureau gevonden, waar hij net was begonnen aan een brochure over het toen nog aan te leggen Amsterdam-Rijnkanaal.

‘Het bureau staat normaal bij ons in de achterkamer’, zegt Jan Lely met een glimlach. ‘We gebruiken hem nog volop. Mijn vrouw is kinderboekenschrijfster en zij werkt er regelmatig aan. Voor nu is hij onderdeel van de expositie.’ 

Jan Lely weet veel over zijn overgrootvader. Hij richtte de Cornelis Lely Stichting op om zijn nalatenschap levend te houden. ‘Cornelis Lely is vooral bekend als de man die de Zuiderzee afsloot en inpolderde, maar hij deed veel meer dan dat. En heel veel mensen weten dat niet.’

[De tekst gaat verder na de foto]

  • gallerij afbeelding

    Cornelis Lely. © Batavialand

 

Politicus en staatsman

‘In zijn jonge jaren maakte hij al naam als briljant ingenieur; in zijn verdere leven ontpopte hij zich als visionair en daadkrachtig politicus en staatsman met als grote drijfveer Nederland toekomst te geven. Drie keer bekleedde hij het ambt van minister. Hij was gouverneur van Suriname, wethouder en lid van de gemeenteraad in de gemeente ’s Gravenhage, lid van Provinciale Staten, lid van de Eerste en Tweede Kamer en Staatsraad. Ook internationaal was hij zeer actief. Als geen ander wilde en durfde hij te investeren in een nieuw, sociaal en welvarend Nederland’, vertelt hij.

‘Hij was altijd aan het werk en reisde naar vele landen, zoals Egypte Suriname en Amerika. Als je je bedenkt dat dat allemaal met de stoomboot ging, kan je nagaan dat hij veel van huis was. Hij had vijf kinderen, twee van hen waren later nauw betrokken bij de uitvoering van de Zuiderzeewet.’

Techniek

Cornelis Lely werd geboren aan de Leidsegracht in Amsterdam en bracht hier ook een groot deel van zijn jeugd door. Vader Jan was makelaar in granen en zaden en reisde veel voor zijn werk, waarbij hij zijn kinderen vaak meenam. Zodoende kreeg Cornelis Lely al op jonge leeftijd plekken als het in aanbouw zijnde Noordzeekanaal en de Oranjesluizen te zien. ‘Ze namen ook vaak een kijkje bij de bouw van het Centraal Station in Amsterdam. Hier heeft hij waarschijnlijk interesse gekregen in de techniek’, vertelt Jan Lely.

Na zijn studie ging aan de slag bij het Ministerie van Waterstaat. ‘Cornelis Lely was een slimme man, maar stond ook letterlijk met beide voeten in de klei. Hij stapte tijdens de voorbereidingsfase van de bouw van de Afsluitdijk regelmatig in een bootje om met peilstok in de bodem te prikken. Hij observeerde de stromingen en rekende vervolgens alles wiskundig door’, vertelt hij.

[De tekst gaat verder na de foto]

  • gallerij afbeelding

    Het voormalige eiland Schokland steekt uit boven de droogvallende Noordoostpolder. © Batavialand

 

Doorzetter

‘Lely was een echte doorzetter. De handdoek in de ring gooien was voor hem geen optie. De overstromingen in 1916 waren voor hem doorslaggevend om door te gaan met zijn project en focus te houden. Ook werd hij er tijdens de eerste wereldoorlog ervan doordrongen hoe belangrijk het was om land aan te winnen voor de voedselproductie.’

Jan Lely, die het familiearchief erfde, is van jongs af aan bewust van zijn bijzondere familiegeschiedenis. Hij was degene die koningin Juliana zestig jaar geleden bloemen aanbood bij de opening van de Afsluitdijk en hij heeft veel gelezen en verzameld over zijn overgrootvader.

Positief kritisch over Lelystad

Lelystad, de stad die is vernoemd naar Cornelis Lely, bezoekt hij minimaal een keer per jaar. Jan Lely is positief kritisch over de stad. ‘Als men destijds had gekozen voor het plan van het (te dure) architectenbureau had de hoofdstad van Flevoland er vast mooier uitgezien. Ze hadden na de inpoldering echt de kans om er iets moois van te maken. Maar er was geen geld. Dus werd er bouw gepleegd die overal in Nederland te zien is en dat is jammer.’ Waar hij wel enthousiast over is, is de wegenstructuur en het feit dat de stad zo groen is.

Druk jubileumjaar

Dit jubileumjaar heeft Jan Cornelis het druk. Hij maakte een website, organiseerde de tournee van de werkkamer, werkt mee aan een nieuwe biografie en hij bezoekt veel bijeenkomsten waar wordt stilgestaan bij 100 jaar Zuiderzeewet. ‘Ik vind het leuk om over mijn overgrootvader te vertellen. Ik ben er trots op dat hij de vormgever was van het moderne Nederland. Als geen ander wilde en durfde hij te investeren in een nieuw, sociaal en welvarend Nederland’, besluit hij.

[De tekst gaat verder na de afbeelding]

  • gallerij afbeelding

    Plan van afsluiting en droogmaking van de Zuiderzee. © Batavialand

 

's Werelds grootste waterbouwkundig project

De Zuiderzeewerken van Cornelis Lely hebben ervoor gezorgd dat het Nederland van nu er ingrijpend anders uitziet dan het Nederland van 100 jaar geleden. In 1918 was de start van ’s werelds grootste waterbouwkundig project ooit.

Na het droogvallen van de Wieringenmeer werd de Afsluitdijk gerealiseerd. De Zuiderzee werd het IJsselmeer. In 1942 viel na zes jaar pompen de Noordoostpolder droog en daarna Oostelijk en Zuidelijk Flevoland. De agrarische omstandigheden waren optimaal en in 1963 werd Lelystad gebouwd. 

In 1986 ontstond de provincie Flevoland, bestaande uit de Noordoostpolder, oostelijk Flevolans en Zuidelijk Flevoland, plus de voormalige eilanden Urk en Schokland. Tegen de inpoldering van de Markerwaard was zoveel protest dat realisering werd afgeblazen.

whatsappTip de redactie via WhatsApp! Voeg 'Flevopost' toe als contact in uw telefoon, 06-5751 5176, en stuur ons uw tips, foto’s en video’s.
LAAT EEN BERICHT ACHTER

U moet zijn ingelogd om een bericht te kunnen plaatsen. Log in of registreer je om een reactie te kunnen plaatsen.